Są pisanki, kraszanki, skrobaki, oklejanki…

11
FOT. DANSLO.FLOG.PL

Bywają malowane, skrobane lub oklejane. Część woli jednobarwne, inni preferują bogato ozdobione. Jedno jest pewne – trudno bez nich wyobrazić sobie święta Wielkiej Nocy. Mowa rzecz jasna o pisankach. Zdobienie jajek to u nas wciąż jedna z najpopularniejszych tradycji wielkanocnych. Czy wiemy jednak skąd się wzięła i co kryje się za różnymi nazwami zdobionych jajek?

Legenda – jedna z wielu – głosi, że zawdzięczamy je świętej Marii Magdalenie. Kobieta idąc w niedzielę wielkanocną do grobu Chrystusa wzięła ze sobą jajka, jako posiłek dla apostołów. Po spotkaniu zmartwychwstałego Pana zajrzała do swojego koszyczka i spostrzegła, że jajka zmieniły kolor. Stały się czerwone! Podobno właśnie na pamiątkę tego zdarzenia ludzie malują jajka na Wielkanoc.
W rzeczywistości jednak zwyczaj zdobienia jajek sięga 5000 lat wstecz i wywodzi się z pogańskich obyczajów. Znany był już w starożytności, gdzie pisanki wykorzystywano w obrzędach pogrzebowych i związanych z kultem zmarłych. Najstarsze pochodzą z terenów sumeryjskiej Mezopotamii. Do Europy zwyczaj ten przynieśli Persowie. Najdawniejsze polskie zdobione jajka pochodzą z X wieku, a natrafiono na nie podczas wykopalisk w pozostałościach grodu na opolskiej wyspie Ostrówek.

Choć przyjęło się na wszystkie kolorowe jajka mówić pisanki, to tak naprawdę mają one różne nazwy, wywodzące się od technik, jakie zastosowano do ich zdobienia.

Najprostsze, te barwione na jeden kolor i bez żadnych wzorów, nazywa się kraszankami, malowankami lub byczkami. Niegdyś malowano je naturalnymi metodami (kolor brązowy dawały łupiny cebuli, zielony – liście pokrzywy lub młode zboże, a bordowy – buraki), ale dziś częściej sięga się po barwniki spożywcze.

Właściwe pisanki to jajka ozdabiane techniką woskową (batikową). Roztopiony wosk nakłada się za pomocą specjalnego patyczka z wbitą szpilką. Kiedy wyschnie, jajka wkłada się jeszcze do barwnika, aby się zabarwiły.

Inne niezwykle piękne pisanki to skrobaki lub drapanki. Ich wykonanie wymaga dużej cierpliwości i umiejętności. Na kolorowych, ale jednobarwnych jajkach, z pomocą specjalnego dłutka, nożyka lub żyletki wydrapuje się ozdobne wzory, zwykle motywy roślinne.
Znane są też oklejanki, nalepianki i wyklejanki. Jak sama nazwa wskazuje, powstają one poprzez oklejenie jajka. Kiedyś wykorzystywano do tego sitowie, płatki bzu, dziś częściej kolorowy papier i różnego rodzaju tkaniny.

Obecnie popularne jest też zdobienie jajek metodą tzw. quillingu, czyli tworzenia ilustracji z wąskich pasków papieru oraz decoupage’u, dekoracji z serwetek i papieru ryżowego. Inne współczesne pisanki to te wykonane szydełkiem, a następnie usztywnione przy pomocy krochmalu. Piękne, ale też szalenie trudne w wykonaniu, są pisanki ażurowe, czyli z wzorkami wyciętymi w wydmuszkach. Do ich wykonania używa się zwykle jaj gęsich, a czasami nawet strusich i… wiertarki z bardzo małym wiertłem. mach


ZOSTAW ODPOWIEDŹ

*